Een wandeling langs de Limes van het Romeinse Rijk
Rijd je wel eens op de A4 bij Leiden? Heb je ooit stil gestaan bij de naam ‘Limes Aquaduct’? Limes… Tsja, stom misschien, maar ik had geen flauw idee wat het betekende. Ik reed er misschien wel honderd keer onderdoor voordat ik het opzocht: ‘Grens’. En niet zomaar een grens. De grens van het Romeinse Rijk. Ze kwamen: ‘Tot hier en niet verder…’

Reproductie van een Romeinse mijlpaal © Gert Nonnekes
Had ik vroeger dan niet goed opgelet op school? Misschien. Maar ik ben me er een beetje in gaan verdiepen en stuitte onder andere op het Romeinse Limespad. Een Lange-Afstand-Wandelpad (LAW16) van ruim 300 km tussen Katwijk en Nijmegen (en verder). Voornamelijk langs het huidige stroomgebied van de Rijn. Want dat was de grens zo’n 2000 jaar geleden, ook bij Leiden.
Even voorstellen
Zo! Eerst mezelf maar even introduceren. Ik ben fervent wandelaar én schrijver. Inmiddels bijna 70, maar nog gezond van lijf en leden. Al 45 jaar getrouwd met Betty en het wandelen doen we altijd samen. Het schrijven doe ik alleen, maar Betty leest natuurlijk wel mee. In 2024 liepen wij in etappes het Westerborkpad, wat mij zelfs inspireerde tot het schrijven van een boek. Naast georganiseerde tochten lopen we nu het Romeinse Limespad, waarover ik jullie vanaf maart bloggend meeneem.
Een proloog
Voorbereiden hoort erbij. We lazen veel over de Romeinen en de meest noordelijke grens van hun Rijk. We kwamen via de Facebookpagina ‘Romeinse Limes’ terecht op de site Limes.nl van de ‘Nederlandse Limes Samenwerking’. Provincies en gemeenten langs de voormalige grens zetten zich in voor het beschermen, beheren en uitdragen van de Limes.
Op die pagina stond ook een aankondiging over een stadswandeling in Alphen aan de Rijn met aandacht voor de tijd van de Romeinen. Een mooie start, laat ik zeggen proloog, van onze wandeling over het Romeinse Limespad.
Op 7 februari verzamelen we bij de Historische Vereniging van Alphen aan de Rijn. Gids Lars begint aan zijn verhaal over de Romeinen. Vier vitrines met opgegraven herinneringen aan de Romeinen die hier aan het begin van de jaartelling het fort Albaniana hadden.

Nieuwe expositie amateurvondsten uit Albaniana © Historische Vereniging Alphen aan den Rijn
Aardewerk potten en bekers, soms nog heel, soms in scherven, glazen flesjes en zelfs olielampjes. Ook ijzeren gespen van mantels en een dakpan. Een chique beker voor speciale gelegenheden en natuurlijk een paar munten. Last but not least grote en kleine stenen ‘kogels’. De kleine werden met een zogenaamde slinger als wapen gebruikt. De grote werden gebruikt met een balista, een katapult. Bijzonder is de opgegraven eikenhouten paal. Gebruikt voor de afbakening van de Romeinse wegen (Limeswegen) die van fort naar fort liepen. Tussen de palen, vaak verstevigd met klei, werd de weg van zand, grind en soms puin aangelegd.
Bij de Historische Vereniging zijn ook heel veel folders te krijgen over Alphen aan de Rijn en de Romeinen. Een bezoek meer dan waard!
Wat we onderweg hebben gezien laat ik nog even in het midden. Daar vertel ik jullie over als we de etappe wandelen die door Alphen aan de Rijn gaat.
Voor nu: ‘Tot hier en niet verder…’